Tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, báo chí không chỉ là phương tiện thông tin đơn thuần mà còn là vũ khí sắc bén, công cụ đấu tranh hiệu quả trên mặt trận tư tưởng- văn hóa. Người khẳng định: Bài báo là tờ hịch cách mạng để động viên quần chúng đoàn kết đấu tranh, chống chủ nghĩa thực dân cũ và mới, chống chủ nghĩa đế quốc, vì độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội và hòa bình thế giới. Đồng thời, báo chí cách mạng phải làm cho quần chúng hiểu rõ đường lối của Đảng, làm cho cán bộ hiểu rõ nhiệm vụ, làm cho kẻ thù khiếp sợ… Luận điểm này không chỉ nhấn mạnh tính chiến đấu cao của báo chí, mà còn đặt ra yêu cầu về sức thuyết phục mạnh mẽ, khả năng xây dựng và củng cố lòng tin, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của toàn Đảng, toàn dân; là công cụ tuyên truyền hiệu quả, cổ vũ tinh thần cách mạng, động viên nhân dân trong công cuộc giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội mới.
Người đặc biệt coi trọng tính trung thực và khách quan của báo chí, xem đó là nền tảng giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và xây dựng niềm tin trong xã hội. Người yêu cầu báo chí phải phản ánh trung thực, chính xác, không bóp méo sự thật, không làm cho người ta hiểu sai. Báo chí cách mạng phải là tiếng nói của Nhân dân và Đảng, việc phản ánh trung thực giúp báo chí nâng cao uy tín, tạo dựng sự tin cậy của Nhân dân và góp phần ổn định xã hội. Báo chí cách mạng phải đảm bảo sự thống nhất biện chứng, hài hòa giữa tính Đảng, tính Nhân dân và tính Dân tộc. Về tính Đảng: Đây là điều căn cốt nhất, mang tính nguyên tắc, là cơ sở để phân biệt báo chí cách mạng với báo chí phản cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, báo chí chỉ đúng về chính trị khi được lãnh đạo bởi một Đảng, dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác- Lê-nin, một Đảng mang bản chất của giai cấp công nhân và gắn bó mật thiết với dân tộc, với nhân dân. Người nhấn mạnh, báo chí phải hướng về nhân dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và các tầng lớp nhân dân, giúp họ hiểu, đồng thuận và tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước. Tính Nhân dân, Người chỉ rõ: Đối tượng của tờ báo là đại đa số dân chúng, do đó, để phục vụ tốt Nhân dân, thì cách viết bài báo phải đơn giản, dễ hiểu, ngôn ngữ phải trong sáng. Viết để phục vụ Nhân dân thì nhất định phải chọn cái gì có lợi cho dân và phục vụ sự nghiệp cách mạng.
Để đáp ứng được yêu cầu tính Đảng, tính Nhân dân, tính dân tộc của báo chí; Người yêu cầu những người làm báo phải thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách mạng, trau dồi tư tưởng, học tập chính trị để nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, phải luôn nâng cao trình độ văn hoá, đi sâu vào thực tế, rèn giũa nghiệp vụ, mài sắc ngòi bút. Thực sự đủ đức, tài, trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng.
Vận dụng tư tưởng báo chí cách mạng của Người trong chính quyền địa phương hai cấp
Trước hết, tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu mọi hoạt động thông tin, truyền thông phải hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp. Khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho xã. Điều này đòi hỏi chính quyền địa phương phải chủ động cung cấp thông tin công khai, minh bạch, dễ tiếp cận; giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và các thủ tục hành chính mới. Đây cũng chính là biểu hiện sinh động của nền hành chính phục vụ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn mong muốn xây dựng.
Thứ hai, tư tưởng báo chí phải “nói đúng sự thật, nói cho dân hiểu, dân tin” có ý nghĩa đặc biệt trong thời đại số. Cùng với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền hai cấp, các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều luồng thông tin trái chiều. Dẫn đến tình trạng nhiễu, loạn thông tin. Trước bối cảnh này, báo chí chính thống và hệ thống truyền thông của địa phương phải đi trước một bước, tăng cường trên tuyên truyền trên cổng thông tin điện tử, truyền thanh, trang panper địa phương, các ngành của xã… kịp thời cung cấp thông tin chính xác, đấu tranh với tin giả, tin sai sự thật, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với các chủ trương đổi mới của Đảng và Nhà nước.
Thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới, học tập không ngừng của báo chí là định hướng quan trọng cho quá trình xây dựng chính quyền số. Chính quyền địa phương hai cấp chỉ có thể vận hành hiệu quả khi được hỗ trợ bởi hạ tầng số đồng bộ, cơ sở dữ liệu dùng chung và đội ngũ cán bộ có năng lực số. Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ, công chức không ngừng nâng cao kỹ năng công nghệ, làm chủ dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Đặc biệt, trong quá trình xây dựng công dân số và xã hội số, tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tiếp tục mang tính định hướng sâu sắc. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng dịch vụ công mà còn là chủ thể tham gia quản trị xã hội thông qua các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, hệ thống phản ánh kiến nghị, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước. Mỗi công dân số vừa là người tiếp nhận thông tin, vừa là người tạo ra và lan tỏa thông tin tích cực, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và văn minh.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, báo chí từ thời kỳ báo in truyền thống sang môi trường truyền thông số, công nghệ phát triển với tốc độ rất nhanh. Nhưng những giá trị cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí vẫn không hề thay đổi. Đó là báo chí vì dân, vì nước; tôn trọng sự thật; gắn bó với thực tiễn; không ngừng đổi mới và nâng cao trách nhiệm xã hội. Những tư tưởng đó không chỉ là kim chỉ nam cho hoạt động báo chí cách mạng Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng, là nền tảng tư tưởng quan trọng cho quá trình xây dựng chính quyền địa phương hai cấp chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân trong kỷ nguyên số.