Tổ quốc đón Bác trở về

Mùa xuân năm 1941, đất nước reo ca, đón Người trở về sau hành trình dài 30 năm. Hành trình của Người được bắt đầu từ ngày 5/6/1911. Khi ấy, là một thanh niên trẻ 21 tuổi mang theo khát vọng cháy bỏng: “Tôi quyết định tìm cách đi ra nước ngoài”, để tìm con đường cứu nước, cứu dân. Đến ngày trở về, người thanh niên ấy đã ở lứa tuổi trung niên 51 tuổi.

Trong chặng đường 30 năm ở nước ngoài, đôi chân của Người chưa một lần ngừng nghỉ, làm bất cứ mọi công việc, chuẩn bị điều kiện, lực lượng cho cách mạng Việt Nam khi thời cơ đến. Người đã đọc được Luận cương của Lê-nin, khẳng định đi theo con đường cách mạng vô sản để giải phóng dân tộc, đưa lại hạnh phúc cho nhân dân. Tiếp đó, Nguyễn Ái Quốc đã bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế thứ ba (Quốc tế Cộng sản do Lê-nin thành lập). Đây cũng là sự kiện Nguyễn Ái Quốc trở thành một trong những sáng lập viên của Đảng Cộng sản Pháp và là người cộng sản đầu tiên của Việt Nam, đánh dấu bước chuyển biến quyết định trong tư tưởng và lập trường chính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ lập trường yêu nước chuyển sang lập trường cộng sản. Sự kiện đó cũng mở ra cho cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam một giai đoạn phát triển mới - “giai đoạn gắn phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đi theo con đường mà chính Người đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác - Lênin”. Từ đây, Người trăn trở tìm đường về nước để truyền bá chủ nghĩa Mác- Lê-nin về Việt Nam. Nhưng trên thực tế, những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc đã bị chính quyền thực dân theo dõi, kiểm soát gắt gao. Không đạt theo ý nguyện là được trở về nước sớm hơn, trong quá trình hoạt động ở nước ngoài, Người vẫn luôn theo dõi sát sao tình hình trong nước để tìm thời điểm thích hợp trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Do vậy, sau khi thoát khỏi nhà tù Hồng Kông, Nguyễn Ái Quốc trở lại Mátxcơva và được Quốc tế Cộng sản bố trí công việc tại Viện Nghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa, thuộc Trường Đại học Phương Đông, nhưng trước tình hình chuyển biến của cách mạng Việt Nam, Người đã đề nghị Quốc tế Cộng sản bố trí công tác mới. Được sự đồng ý của Quốc tế Cộng sản, ngày 29-9-1938, đồng chí Nguyễn Ái Quốc rời Mátxcơva với nhiệm vụ đến Trung Quốc để công tác trong Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây chính là cơ hội để Người tìm cách trở về nước.

Tại Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc vẫn tích cực hoạt động truyền đạt tinh thần các nghị quyết của Quốc tế Cộng sản, đặc biệt các chủ trương, chính sách trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ. Thông qua Đảng Cộng sản Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc bắt liên lạc với đảng viên và tổ chức Đảng của nước ta, Người chỉ rõ những công việc cần thiết và tích cực chuẩn bị mọi điều kiện để về nước. Từ đó, Người đã xúc tiến tìm hiểu tình hình, nghiên cứu các phương án trở về Tổ quốc… Đến cuối tháng 10-1940, Người cùng một số cán bộ rời Côn Minh về Quế Lâm (Quảng Tây, Trung Quốc) và sau đó tiếp tục rời Quế Lâm đi xuống Tĩnh Tây (Quảng Tây) để tìm đường về nước. Đến ngày 28-1-1941, sau 30 năm bôn ba nước ngoài đi tìm con đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trở về Tổ quốc. Đây là thời khắc vô cùng trọng đại đối với lịch sử cách mạng Việt Nam. Sự kiện đó đã đáp ứng đòi hỏi khách quan của phong trào cách mạng trong nước.

Trước hết là về thời điểm Bác lựa chọn để trở về Tổ quốc là lúc tình hình trong nước và thế giới có nhiều biến chuyển. Sự kiện Chính phủ Pháp đầu hàng phát xít Đức (tháng 6-1940) theo Người nhận định: “Là thời cơ thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Ta phải tìm mọi cách về nước để tranh thủ nắm thời cơ. Chậm trễ lúc này là có tội với cách mạng”. Tình hình phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở trong nước đã phát triển mạnh mẽ và chuyển mạnh đấu tranh vũ trang. Tháng 9-1940, Nhật nhảy vào Đông Dương, nhân dân Đông Dương chịu ách áp bức “một cổ hai tròng” đã nổi dậy khởi nghĩa, như: khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ khởi nghĩa… Đặc biệt sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, thực dân Pháp đã đàn áp dã man phong trào cách mạng.

Tình hình bức thiết ở trong nước phải củng cố lại hệ thống tổ chức đảng từ Trung ương đến cơ sở để lãnh đạo trực tiếp các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Trước tình hình đó, đồng chí Hoàng Văn Thụ đại diện của Ban Thường vụ Trung ương Đảng được giao nhiệm vụ đi đón Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Tháng 12-1940, đồng chí Hoàng Văn Thụ đã gặp Người tại Tĩnh Tây (Trung Quốc), báo cáo với Người về công tác chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ 8. Trong thời gian chuẩn bị về nước, Người còn tổ chức một lớp huấn luyện chính trị cho 40 thanh niên Cao Bằng yêu nước tại Nặm Quang, Ngàm Tảy (Trung Quốc), làm hạt nhân cho việc xây dựng phong trào cách mạng ở địa phương sau này.

Về địa điểm đầu tiên Người trở về Tổ quốc, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt qua mốc 108 (nay là cột mốc 675) biên giới Việt Nam- Trung Quốc về đến Pác Bó, tỉnh Cao Bằng- vùng đất “phên giậu” Đông Bắc của Tổ quốc, là nơi hội tụ đủ cả “thiên thời, địa lợi, nhân hoà” để xây dựng căn cứ địa cách mạng của cả nước. Theo Người: “Căn cứ địa Cao Bằng sẽ mở ra triển vọng lớn cho cách mạng nước ta. Cao Bằng có phong trào tốt từ trước, lại kề sát biên giới, lấy đó làm cơ sở liên lạc quốc tế rất thuận lợi. Nhưng từ Cao Bằng còn phải phát triển về Thái Nguyên và thông xuống nữa mới có thể tiếp xúc với toàn quốc được. Có nối phong trào được với Thái Nguyên và toàn quốc thì khi phát động đấu tranh vũ trang, lúc thuận lợi có thể tiến công, lúc khó khăn có thể giữ”. 

Với việc xác định thời điểm và nơi đặt chân đầu tiên của Người khi trở về Tổ quốc đã thể hiện tầm nhìn mang tính chiến lược, đoán định được hiện tại và tương lai của cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. Sự kiện này không chỉ mở ra bước ngoặt quyết định cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mà còn để lại những giá trị lịch sử, tư tưởng sâu sắc, có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay. Đó là bài học về giữ vững độc lập, tự chủ gắn liền với hội nhập quốc tế; về vai trò lãnh đạo của Đảng; về trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống và tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.

Đã 85 năm trôi qua, kể từ ngày Bác Hồ trở về nước (28/01/1941- 28/01/2026); nhưng ý nghĩa của sự kiện này mãi trường tồn theo thời gian. Đặt dấu mở đầu cho những thắng lợi vẻ vang của dân tộc ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. Mở ra một kỷ nguyên mới- độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; xây dựng nước Việt Nam “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như sinh thời Bác Hồ hằng mong muốn./.